Elektrik Devresi Nedir? Elektrik Devre Çeşitleri Nelerdir?
Elektrik enerjisinin bir kaynaktan çıkarak alıcıya ulaşması ve tekrar kaynağa dönmesi için izlediği kapalı yola elektrik devresi denir. Günlük yaşamda kullandığımız ampullerden elektrikli ev aletlerine kadar tüm cihazların çalışabilmesi için devre üzerinden sürekli elektrik akımının geçmesi gerekir.
Bu akım; pil, akü, batarya, jeneratör veya alternatör gibi enerji kaynakları tarafından sağlanır. Elektrik devresinde meydana gelen herhangi bir kesinti, cihazların çalışmasını engeller.
Elektrik Devreleri Kaça Ayrılır?
Elektrik devreleri, akımın devre içerisindeki dolaşım durumuna göre üç ana gruba ayrılır:
- Açık Devre
- Kapalı Devre
- Kısa Devre
Açık Devre Nedir?
Elektrik akımının devre içerisinde dolaşamadığı ve enerji kaynağından alıcıya enerji aktarımının gerçekleşmediği devrelere açık devre adı verilir. Bu durumda devrede bulunan alıcı çalışmaz.
Açık Devrenin Oluşma Nedenleri
Açık devre aşağıdaki durumlarda meydana gelebilir:
- Anahtarın açık konumda olması
- Sigortanın atarak devreyi kesmesi
- İletken kablolarda kopukluk bulunması
- Alıcının arızalanması
- Bağlantı noktalarında temassızlık oluşması
Bu tür arızalar giderildiğinde devre tekrar çalışır hale gelir.
Kapalı Devre Nedir?
Elektrik devresinde anahtar kapalıysa, iletkenlerde herhangi bir kopukluk yoksa ve enerji kaynağından çıkan akım alıcıya ulaşıyorsa bu devreye kapalı devre denir.
Kapalı devrede elektrik akımı kesintisiz olarak dolaşır ve bağlı bulunan cihaz normal şekilde çalışır. Elektrikli cihazların çalışabilmesi için devrenin kapalı olması gerekir.
Kısa Devre Nedir?
Elektrik akımının alıcı üzerinden geçmeden, direnci çok düşük veya sıfıra yakın olan farklı bir yoldan dolaşarak devresini tamamlamasına kısa devre denir.
Kısa devre meydana geldiğinde alıcı çalışmaz. Çünkü akım, cihaz üzerinden geçmek yerine daha kolay olan yolu tercih eder.
Kısa Devrenin Tehlikeleri
Kısa devre sırasında devrenin toplam direnci çok düşük olduğundan, devreden normalden çok daha yüksek akım geçmeye çalışır. Bu durum;
- Kabloların aşırı ısınmasına,
- Elektrik yangınlarına,
- Cihazların zarar görmesine,
- Elektrik tesisatının hasar almasına neden olabilir.
Bu tür tehlikeleri önlemek amacıyla elektrik devrelerinde sigorta ve devre kesici gibi koruma elemanları kullanılır. Akım tehlikeli seviyelere ulaştığında sigorta devreyi açarak sistemi korur.
Kısa Devre Neden Oluşur?
Kısa devrenin en yaygın nedenleri şunlardır:
- Kabloların yalıtımının zarar görmesi
- İletkenlerin birbirine temas etmesi
- Hatalı bağlantılar
- Nem ve su kaynaklı arızalar
- Eski veya hasarlı elektrik tesisatları
Bu nedenle elektrik tesisatlarında uygun kesitte kablo kullanılmalı ve devreye uygun amper değerine sahip sigortalar bağlanmalıdır.
Sonuç
Elektrik devreleri; açık devre, kapalı devre ve kısa devre olmak üzere üç temel gruba ayrılır. Elektrikli cihazların güvenli ve verimli çalışabilmesi için devrenin kapalı olması gerekir. Özellikle kısa devre gibi tehlikeli durumların önlenmesi amacıyla uygun koruma elemanlarının kullanılması büyük önem taşır. Elektrik tesisatlarının düzenli olarak kontrol edilmesi hem can hem de mal güvenliği açısından kritik bir gerekliliktir.
