Ana Kolon Hattı, Kolon Hattı, Linye ve Sorti Nedir?
Elektrik tesisatlarında sıkça kullanılan terimler olan ana kolon hattı, kolon hattı, linye ve sorti, binadaki elektrik dağıtımının hangi aşamadan geçtiğini anlamak için oldukça önemlidir. Bu kavramları net bir şekilde bilmek, hem doğru proje yapılması hem de güvenli bir tesisat kurulması açısından büyük fayda sağlar.
Ana Kolon Hattı Nedir?
Ana kolon hattı, elektrik enerjisinin dışarıdan binaya giriş yaptığı noktadan başlar. Yani trafo, elektrik direği veya saha dağıtım kutusu (Baks) üzerinden bina girişindeki ilk dağıtım panosuna kadar olan kısmı ifade eder.
Bu hat, binanın tüm elektrik ihtiyacını karşılayan ana besleme hattıdır. Bu nedenle kullanılan kablo kesitleri diğer hatlara göre daha büyüktür. Genellikle en az 4 mm² kesitli bakır kablolarla başlar ve bina büyüklüğü, kat sayısı ve güç talebine göre daha üst kesitlere (6 mm², 10 mm², 16 mm² vb.) çıkılır.
Kolon Hattı Nedir?
Kolon hattı, bina içindeki sayaçların bulunduğu ana dağıtım panosundan, daire veya iş yerlerindeki sigorta (dağıtım) panolarına kadar uzanan hatlardır.
Kolon hatları, her dairenin veya bağımsız bölümün elektrik enerjisini ana panodan alır. Bu hatlarda kablo geçişini zorlaştıracak dirsek, ek kutu gibi gereksiz malzeme kullanımından kaçınılmalıdır. Günümüz modern binalarında genellikle elektrik bacası (kablo kanalı) kullanılarak kablolar daha düzenli, güvenli ve kolay değiştirilebilir şekilde döşenir.
Kolon hatlarında da en az 4 mm² izoleli bakır iletken tercih edilir. Yüksek katlı binalarda üst katlara çıkıldıkça yük artışı nedeniyle kablo kesiti de kademeli olarak büyütülür.
Linye Nedir?
Linye, daire içindeki sigorta kutusundan (grup panosu) başlayarak aydınlatma veya priz devrelerinin bağlı olduğu buatlara kadar olan hatlara verilen isimdir.
Linye hatları iki ana gruba ayrılır:
- Aydınlatma Linyesi
- Priz Linyesi
Her iki linye türünde de en az 2,5 mm² kesitinde izoleli bakır kablo kullanılması standarttır. Bir linye hattına en fazla 7 sorti bağlanabilir. Bu kural, hem güvenliği hem de sistemin sağlıklı çalışmasını sağlamak için önemlidir.
Sorti Nedir?
Sorti, linye hattının buattan sonra devam ederek prizlere veya aydınlatma armatürlerine ulaştığı son kısımdır.
- Aydınlatma sortilerinde en az 1,5 mm²
- Priz sortilerinde en az 2,5 mm²
izoleli bakır iletken kullanılması tavsiye edilir.
Güç Hesaplamaları
- Priz linye güç hesaplamasında: Tek fazlı priz için 300 W, üç fazlı priz için 2000 VA değerleri baz alınır.
- Aydınlatma gücünün tam olarak hesaplanamadığı durumlarda ise metrekare başına 12 W kabul edilir.
Bu dört kavram (Ana Kolon Hattı – Kolon Hattı – Linye – Sorti), elektrik tesisatının omurgasını oluşturur. Her birinin doğru kesit ve uygun malzeme ile projelendirilmesi, hem yangın riskini azaltır hem de uzun yıllar sorunsuz kullanım sağlar.
