Travers ve Konsollar Nedir? AG ve YG Travers Çeşitleri ve Kullanım Alanları

Elektrik enerji nakil ve dağıtım hatlarında kullanılan travers ve konsollar, iletkenlerin güvenli bir şekilde taşınmasını sağlayan temel yapı elemanlarıdır. Bu ekipmanlar sayesinde iletkenler direklerden belirli mesafelerde tutulur ve izolatörler yardımıyla güvenli şekilde desteklenir. Elektrik şebekelerinin mekanik dayanımını artıran travers ve konsollar, hem alçak gerilim (AG) hem de yüksek gerilim (YG) hatlarında yaygın olarak kullanılmaktadır.

Travers ve Konsol Nedir?

Travers ve konsollar, enerji iletim hatlarında kullanılan iletkenlerin birbirleriyle ve direkle olan güvenli mesafelerini koruyan taşıyıcı elemanlardır. Bu yapılar sayesinde iletkenler, izolatörler aracılığıyla güvenli bir şekilde sabitlenir ve dış etkilere karşı daha dayanıklı hale gelir.

Travers ve konsollar genellikle betonarme veya çelik malzemeden üretilir. Kullanılacak malzeme, direk tipine ve hattın işletme koşullarına göre belirlenir.

• Demir direklerde çoğunlukla çelik travers ve konsollar kullanılır.
• Beton direklerde genellikle betonarme travers ve konsollar tercih edilir.
• Özel durumlarda beton direkler üzerinde çelik travers kullanılması mümkündür.
• Beton traversler yalnızca beton direklerde kullanılabilir.
• Ağaç direklerde ise deve boynu izolatör demirleri yerine travers veya konsol uygulamaları yapılabilmektedir.

Beton Travers ve Konsollar

Beton traversler, iletkenlerin direk üzerinde taşınmasını sağlayan betonarme elemanlardır. Elektrik dağıtım sistemlerinde kullanılan beton traversler genel olarak Alçak Gerilim (AG) ve Yüksek Gerilim (YG) traversleri olmak üzere iki gruba ayrılır.

Her iki travers tipi de kendi içerisinde:

• Taşıyıcı Travers
• Durdurucu (Nihai) Travers

olarak sınıflandırılır.

AG Traversleri

Alçak gerilim şebekelerinde kullanılan traverslerdir. Enerji dağıtım hatlarında iletkenlerin güvenli şekilde taşınmasını sağlarlar.

Taşıyıcı AG Traversleri

Yaygın olarak kullanılan tipler:

• T-60
• T-75

Buradaki “T” harfi taşıyıcı traversi, sayı ise travers uzunluğunu ifade eder.

Durdurucu AG Traversleri

Hat sonlarında veya mekanik kuvvetlerin yüksek olduğu noktalarda kullanılır.

Kullanılan tipler:

• N-60
• N-75
• 2N-90

YG Traversleri

Yüksek gerilim hatlarında kullanılan traverslerdir. Bu traversler daha büyük mekanik yükleri taşıyabilecek şekilde tasarlanır.

YG traversleri direğin üst kısmına monte edilir ve özel bağlantı elemanları veya çimento harcı yardımıyla sabitlenir. Bazı uygulamalarda potans (bayrak) konsolları da kullanılmaktadır.

YG Travers Simgeleri ve Anlamları

T/27-200

• T : Taşıyıcı Travers
• 27 : Taşıyabileceği moment değeri
• 200 : Travers uzunluğu (cm)

N/70-200

• N : Nihai (Durdurucu) Travers
• 70 : Taşıyabileceği moment değeri
• 200 : Travers uzunluğu (cm)

Bu işaretlemeler traversin mekanik kapasitesi ve ölçüleri hakkında bilgi verir.

YG Konsolları

Yüksek gerilim hatlarında emniyet mesafesinin sağlanamadığı durumlarda konsollar kullanılır.

Başlıca konsol tipleri şunlardır:

• KT: Taşıyıcı Konsol
• KN: Durdurucu Konsol

Bu elemanlar iletkenlerin yapılardan ve diğer tesislerden gerekli güvenlik mesafelerinde tutulmasını sağlar.

Demir Traversler

Çelik traversler özellikle yüksek mekanik dayanım gerektiren uygulamalarda tercih edilir.

AG Direklerinde Kullanılan Demir Traversler

Alçak gerilim şebekelerinde kullanılan demir traversler genellikle:

• 50x50x5 mm köşebent
• NPU 65 profil

malzemelerden üretilir.

Standart boyları:

• 50 cm
• 60 cm
• 70 cm
• 80 cm

olarak imal edilmektedir.

Müşterek Direklerde Kullanılan Traversler

Hem AG hem de YG devrelerinin aynı direk üzerinde bulunduğu müşterek direklerde kullanılan traversler:

• 60x60x6 mm köşebent
• NPU 65 profil

malzemelerden üretilmektedir.

Bu tür tesislerde travers boyları genellikle 2 metre olarak tercih edilir.

Enerji Nakil Hattı Direklerinde Kullanılan Traversler

Enerji nakil hatlarında kullanılan traversler daha yüksek mekanik dayanım gerektirir.

Üretimde genellikle:

• 65x65x7 mm köşebent
• NPU 65 profil
• NPU 80 profil

kullanılır.

Bu traversler:

• Taşıyıcı (T tipi)
• Durdurucu (D tipi)

olarak üretilmekte ve bazı uygulamalarda uzunlukları 5 metreye kadar çıkabilmektedir.

Potans (Bayrak) Konsolları Nedir?

Potans veya bayrak konsolları, özellikle şehir içi elektrik şebekelerinde kullanılan özel konsol çeşitleridir.

Dar kaldırımların bulunduğu bölgelerde veya yapıların hatta yakın olduğu durumlarda iletkenlerin güvenli mesafelerde tutulabilmesi amacıyla tercih edilirler.

Bu sayede:

• Yapılara yaklaşım mesafesi korunur.
• Elektriksel güvenlik artırılır.
• Hat güzergahı daha verimli planlanabilir.

Yapılara Yaklaşım Emniyet Mesafeleri

Elektrik tesislerinde güvenlik mesafeleri ilgili yönetmeliklere göre belirlenmektedir.

Genel olarak:

Direk Açıklığı 50 Metreye Kadar Olan Hatlarda

• 1 kV’a kadar olan tesislerde: 1 metre
• 36 kV’a kadar olan tesislerde: 2 metre

yan yaklaşım mesafesi bırakılması gerekir.

Direk Açıklığı 50 Metrenin Üzerinde Olan Hatlarda

Enerji nakil hatlarında güvenlik mesafesi artırılır.

Bu durumda:

• İlk 50 metre için 2 metre emniyet mesafesi alınır.
• 50 metreden sonraki her metre için ilave 2 cm eklenir.

Bu hesaplama sayesinde iletkenlerin rüzgâr, sıcaklık değişimi ve salınım gibi etkiler altında yapılara yaklaşması önlenir.

Potans Kullanımında Direk Kuvveti

Potans konsolu kullanılan direklerde mekanik yükler arttığından, direğin tepe kuvveti hesaplarında ek yük dikkate alınır.

Genellikle potans uygulanan direklerde tepe kuvvetine yaklaşık 200 kg ilave edilerek proje hesapları yapılır.

Sonuç

Travers ve konsollar, elektrik dağıtım ve enerji nakil sistemlerinin güvenli çalışmasında kritik öneme sahip ekipmanlardır. AG ve YG hatlarında kullanılan bu elemanlar, iletkenlerin doğru konumlandırılmasını sağlayarak hem elektriksel güvenliği hem de mekanik dayanımı artırır. Doğru travers ve konsol seçimi, enerji tesislerinin uzun ömürlü ve güvenilir şekilde işletilmesi açısından büyük önem taşımaktadır.